Dlaczego 1 marca?
1 marca to data szczególna w polskim kalendarzu historycznym. Tego dnia w 1951 roku, w więzieniu mokotowskim w Warszawie, zostali rozstrzelani przywódcy IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN), w tym ppłk Łukasz Ciepliński, prezes organizacji. Ich śmierć stała się symbolem walki o niepodległość Polski i oporu przeciwko komunistycznemu reżimowi.
Ustanowienie święta
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych został ustanowiony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 2011 roku. Święto to ma na celu upamiętnienie żołnierzy drugiej konspiracji, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni i kontynuowali walkę o wolną Polskę. Byli to ludzie niezłomni, którzy swoją postawą dali świadectwo przywiązania do idei niepodległości.
Uroczystości Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL
W tym roku obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych rozpoczęły się od hołdu złożonego przez Prezydenta RP Karola Nawrockiego. Krótko po północy Prezydent odwiedził Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. W asyście żołnierzy Wojska Polskiego złożył wieniec pod Ścianą Śmierci, gdzie wykonywano wyroki na żołnierzach antykomunistycznego podziemia.
Hołd oddany Żołnierzom Wyklętym przez Pana Prezydenta RP zapoczątkował uroczystości związane z Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych, które trwały przez cały dzień. W drugiej uroczystości wzięli udział m.in. dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL Adrianna Garnik, przedstawiciele władz państwowych i organizacji kombatanckich oraz rodziny Żołnierzy Niezłomnych.
Zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski przypomniał, że wierność Polsce, wierność złożonej przysiędze, wierność Bogu i Ojczyźnie to dewiza Żołnierzy Niezłomnych.
– Niech trwa w nas pamięć o dokonaniach żołnierzy Wojska Polskiego, którzy po roku 1944 kontynuowali walkę z obcą, wrogą Polakom władzą komunistyczną i Sowietami – zaapelował zastępca prezesa IPN.
List od Prezydenta RP Karola Nawrockiego, skierowany do uczestników uroczystości, odczytał jego doradca Jan Józef Kasprzyk. Prezydent RP podkreślił, że pamięć o Bohaterach trwa, a na ich grobach i u stóp ich pomników spoczywają biało–czerwone wiązanki kwiatów i płoną znicze.
– W tym szczególnym czasie składamy uroczysty hołd żołnierzom i konspiratorom, którzy do ostatniego tchu zmagali się z Sowietami i ich kolaborantami, heroicznie dochowując przysięgi złożonej Bogu i Rzeczypospolitej. – napisał Prezydent RP. Dodał, że prawość i poświęcenie Żołnierzy Niezłomnych są stawiane za wzór dzieciom i młodzieży oraz kształtują postawy patriotyczne żołnierzy i funkcjonariuszy strzegących bezpieczeństwa naszego kraju.
Po oficjalnych wystąpieniach modlitwę za pomordowanych zmówił ks. Tomasz Trzaska, kapelan Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL. Następnie odczytano Apel Pamięci i złożono kwiaty pod Ścianą Śmierci, gdzie rozstrzeliwani byli żołnierze podziemia niepodległościowego.
Wśród delegacji składających wieńce była również członkowie Klubu Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności w osobach Grażyny Rudnik Potra Wójcika, Andrzeja Chyłka oraz Pawła Skupińskiego.
Uroczystości na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie – w kwaterze Ł.
W południe uroczystości w hołdzie Żołnierzom Wyklętym odbyły się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie – w kwaterze Ł. (tzw. Łączka), miejscu, w którym potajemnie ukrywano ciała żołnierzy pomordowanych w więzieniu mokotowskim w latach 1948–1956.
Prezydent RP Karol Nawrocki w liście skierowanym do uczestników obchodów podkreślił, że kwatera zwana „Łączką”, na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach to miejsce, które jest jednym z najbardziej poruszających symboli dramatycznej historii naszego narodu, zaświadczającym o bohaterstwie Żołnierzy Wyklętych–Niezłomnych, o ich męczeństwie oraz ostatecznym dziejowym triumfie:
„Tak dobitnym, tak strasznym, ale jednocześnie tak chlubnym symbolem jest powązkowska „Łączka”. „Wracamy po swoich” – to przesłanie, jakże słusznie wciąż powtarzane, głęboko oddaje sens naszej wspólnej misji. Jest zobowiązaniem polskiego patriotyzmu i honoru, że na polu bitwy nie wolno pozostawić ani jednego z naszych poległych.”
List odczytał doradca Prezydenta RP Jan Józef Kasprzyk.
Zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski przypomniał, że żołnierze podziemia niepodległościowego Wojska Polskiego zostali do końca wierni Bogu i Ojczyźnie, i w konsekwencji odnieśli zwycięstwo, a naszym wspólnym zadaniem jest bronić czci i honoru polskich oficerów i żołnierzy.
Uroczystości zakończyły się złożeniem wieńców i zapaleniem zniczy. Z ramienia Klubu Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności wiązanki złożyła delegacja w osobach Grażyny Rudnik, Andrzeja Anusza, Andrzeja Chyłka oraz Pawła Skupińskiego.
Wystawa „O duszę i charakter Narodu Polskiego. Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość”
1 marca w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL została otwarta wystawa poświęcona Zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość. Ekspozycja przedstawia genezę i działalność WiN, największej powojennej organizacji konspiracyjnej, oraz postacie jej liderów. Wystawa podejmuje również temat represji, jakie spotkały członków organizacji w powojennej Polsce.
Bezcenne eksponaty
Wśród prezentowanych artefaktów znalazły się wyjątkowe i bezcenne eksponaty, takie jak gryps z więzienia napisany przez Łukasza Cieplińskiego, pistolet Józefa Franczaka „Lalusia”, kurtka mundurowa Hieronima Dekutowskiego „Zapory” oraz przedmioty związane z Adamem Lazarowiczem „Klamrą”.
Podsumowanie
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych to nie tylko święto państwowe, ale przede wszystkim wyraz szacunku i pamięci o tych, którzy poświęcili swoje życie dla wolnej Polski. Wystawa w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL jest doskonałą okazją, by poznać historię tych niezwykłych ludzi i ich walkę o niepodległość.
