30 kwietnia 2026 roku zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Krzysztof Szwagrzyk wręczył Krzyże Wolności i Solidarności działaczom opozycji niepodległościowej z lat 1956–1989.
30.04.2026 Krzyż Wolności i Solidarności
Uroczystość, odbywająca się w Filharmonii Świętokrzyskiej w Kielcach, stanowi część obchodów 45. rocznicy rejestracji Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. Jest to wyraz hołdu dla uczestników opozycji antykomunistycznej, którzy poprzez swoją działalność przyczynili się do powstania i rozwoju ruchu „Solidarność” oraz do przemian demokratycznych w Polsce.
W wydarzeniu wzięli udział m.in. dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk, dyrektor krakowskiego Oddziału IPN dr hab. Filip Musiał, naczelnik Delegatury IPN w Kielcach dr Robert Piwko oraz przedstawiciele władz samorządowych i środowisk „Solidarności”.
Podczas uroczystości zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Krzysztof Szwagrzyk w imieniu Prezydenta RP wręczył byłym działaczom opozycji antykomunistycznej Krzyże Wolności i Solidarności:
„– Odznaczenie wręczane jest w uroczystych okolicznościach, w pięknym miejscu. Odbywa się to według określonej procedury, przy hymnie Rzeczypospolitej, z oficjalnymi przemówieniami. Ale zdarzają się uroczystości, gdy odznaczenia wręczane są w zupełnie innych warunkach. Gdzieś w zaciszu szpitalnej sali, czasem w maleńkim domu na skraju wsi, której próżno szukać na mapach. W każdych jednak warunkach, w każdych okolicznościach, ceremonii towarzyszy wypowiedzenie wobec osoby odznaczonej określonej formuły: w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej wręczam Pani, wręczam Panu Krzyż Wolności i Solidarności. Często pada wówczas odpowiedź, która nie jest przyjęta w żadnej procedurze. Słyszymy – Bóg zapłać! Chwała Ojczyźnie!, a słowom tym towarzyszą łzy.”
Odznaczeni:
• Stanisław Marcin Kusiński
• Krzysztof Wojciech Mika
• Leszek Antoni Kotfis
Klub Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności reprezentowali podczas uroczystości i w rozmowach kuluarowych z Odznaczonymi KWiS : przedstawicielka Rady Programowej stowarzyszenia, jedna z osób najbardziej zasłużonych dla „Solidarności” , niezwykle aktywna od czasu jej powstania, stanu wojennego, lat osiemdziesiątych aż po dzień dzisiejszy – Ewa Tomaszewska, której towarzyszyli członkowie Zarządu KDiKKWiS – wiceprezes Andrzej Chyłek i oraz zasłużony działacz NZS i opozycji antykomunistycznej – mecenas Antonii Łepkowski. Ewa Tomaszewska w wystąpieniu podkreśliła że:
„– Krzyż Wolności i Solidarności to zaszczytne odznaczenie przyznawane działaczom Solidarności i opozycji antykomunistycznej za walkę z komunistyczną dyktaturą PRL, nadawane w szczególnym trybie zawierającym procedurę lustracyjną, co stanowi o jego specyfice i elitarnym charakterze.”
Przedstawiła także historię powstania i cele stowarzyszenia, zachęcając Odznaczonych do współpracy i dalszej aktywności w działalności społecznej i publicznej dla Polski.
Podczas gali została zaprezentowana wystawa w foyer Sceny Kameralnej Filharmonii Świętokrzyskiej. Ekspozycja pokazuje dzieje Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. Do historii tej organizacji nawiązywał także wykład dr Marzeny Grosickiej z Delegatury IPN w Kielcach, zatytułowany „Wkład świętokrzyskiej „Solidarności” w demokratyczne zmiany w Polsce”.
