W dniach 7 i 8 marca 2026 roku w Warszawie odbył się II Kongres Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Wydarzenie było elementem obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Zgromadziło około 300 działaczy społecznych oraz przedstawicieli instytucji kultury, placówek edukacyjnych i samorządów z całej Polski. Stało się okazją do wymiany doświadczeń z zakresu popularyzacji i upamiętniania historii Żołnierzy Wyklętych. Panelom dyskusyjnym towarzyszyły wydarzenia kulturalne i wystawy.
Bitwa o pamięć i prawdę
Należy przywołać ważną i poruszającą wypowiedź Zastępcy Prezesa IPN dr hab. KarolaPolejowskiego, który podkreślił że pamięć o Niezłomnych wymaga tego, by stać na straży prawdy o ich wielkim dziele i poświęceniu.
„Okazuje się, że w Polsce roku 2026 wciąż trzeba bić się o pamięć i prawdę o żołnierzach Wojska Polskiego, żołnierzach niepodległościowego podziemia. Żołnierze Niezłomni wciąż są dzisiaj – w Polsce roku ’26 – wyklinani tak, jak w czasach komunizmu. Jesteśmy więc tutaj, aby głośno powiedzieć, że na takie wyklinanie po prostu się nie zgadzamy. Nie możemy zaakceptować tego, że polskich bohaterów, wiernych Bogu i Ojczyźnie, tych, którzy nigdy nie złamali złożonej przysięgi, znowu nazywa się bandytami, porównując ich do zbrodniarzy. Nigdy się na to nie zgodzimy!”
List od Prezydenta RP
List Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego odczytał jego doradca Jan Józef Kasprzyk. Prezydent RP odnióśł się do ceny, jaką za wolną i niepodległą Polskę zapłacił mjr Hieronim Dekutowski „Zapora” – bohater, w którego losach, niczym w soczewce, skupiają się doświadczenia tysięcy Niezłomnych.
„Zasłynął jako bardzo uzdolniony i skuteczny dowódca podziemia antykomunistycznego. Zapłatą za ofiarną służbę nie był jednak awans, wysokie odznaczenia i spokojne życie w stanie spoczynku w otoczeniu rodziny i wdzięcznych rodaków, lecz oszczercze piętno obcego agenta i bandyty, bestialskie tortury w śledztwie, zbrodniczo wymierzona kara śmierci, pochówek w nieznanym miejscu oraz druga śmierć z woli komunistów. Miał być całkowicie zapomniany.”
Panel Dyskusyjny
W ramach pierwszego dnia kongresu odbył się panel dyskusyjny w którym wzięli udział: Adrianna Garnik, dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, Jan Józef Kasprzyk, doradca Prezydenta RP, prof. dr hab. Tadeusz Wolsza, zastępca przewodniczącego Kolegium IPN, Teresa Brykczyńska ze Społecznego Komitetu Obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” oraz ks. Jarosław Wąsowicz, kapelan Prezydenta RP. Dyskusję poprowadził Tadeusz M. Płużański.
Uczestnicy przybliżyli tematykę Żołnierzy Wyklętych i zaakcentowali obowiązek Rzeczypospolitej Polskiej w pielęgnowaniu pamięci o ich niezłomnej postawie w walce z sowieckim okupantem o niepodległą Polskę. Jan Kasprzyk zaznaczył, że wielkim zaniedbaniem elit politycznych był brak „Norymbergi” dla komunistycznych katów.
Konkluzja
II Kongres Pamięci Żołnierzy Wyklętych potwierdził, że walka o prawdę historyczną i upamiętnienie bohaterów powojennego podziemia niepodległościowego jest nie tylko obowiązkiem, ale i koniecznością w obliczu współczesnych prób zniekształcania ich dziedzictwa przez działaczy lewicy. Wydarzenie to było hołdem dla Niezłomnych i wezwaniem do dalszej pracy na rzecz przekazywania ich historii kolejnym pokoleniom.
